Việt Nam được ghi nhận về tiến bộ hạ tầng chất lượng

Theo kết quả Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững (QI4SD) năm 2026, được UNIDO công bố tại Diễn đàn Chất lượng toàn cầu diễn ra từ ngày 4-6/11 tại Vienna (Áo), Việt Nam đạt 52,8 điểm, đứng thứ 47 trong số 170 quốc gia và vùng lãnh thổ được đánh giá.

Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh hạ tầng chất lượng ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, số, bền vững.                

QI4SD là bộ chỉ số do UNIDO xây dựng và công bố lần đầu năm 2022, nhằm đánh giá mức độ phát triển của hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia cũng như khả năng đóng góp vào việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên hợp quốc.

Chỉ số được tổng hợp từ 37 chỉ tiêu thuộc 5 cấu phần, gồm tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận, đánh giá sự phù hợp và chính sách chất lượng. Đây là những yếu tố nền tảng giúp bảo đảm chất lượng, độ an toàn của sản phẩm, dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại quốc tế.

So với kỳ đánh giá năm 2024, khi Việt Nam đạt 51,2 điểm, đứng thứ 42 trong số 155 quốc gia và vùng lãnh thổ, kết quả năm 2026 ghi nhận điểm số cao hơn, dù thứ hạng chuyển xuống vị trí 47.

Tuy nhiên, theo UNIDO, việc mở rộng phạm vi đánh giá cùng những thay đổi về chỉ tiêu và phương pháp tính khiến điểm số tổng hợp giữa hai kỳ chưa thể so sánh trực tiếp để phản ánh đầy đủ mức độ tiến bộ.

Để đánh giá khách quan hơn, UNIDO lần đầu sử dụng Chỉ số QI4SD hài hòa (Harmonised QI4SD Index), dựa trên hệ thống dữ liệu và phương pháp được chuẩn hóa giữa các kỳ. Cách tiếp cận này cho phép nhận diện rõ hơn những cải thiện thực chất trong từng cấu phần của hạ tầng chất lượng.

Đáng chú ý, trên cơ sở phân tích này, Việt Nam được UNIDO lựa chọn giới thiệu trong nhóm quốc gia có mức cải thiện đáng kể giai đoạn 2024-2026, cùng với Colombia, Iran, Nigeria và Uzbekistan.

Theo đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), sự ghi nhận của UNIDO là tín hiệu tích cực, phản ánh những nỗ lực của Việt Nam trong phát triển hệ thống tiêu chuẩn, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp thời gian qua.

Kết quả cũng cho thấy ý nghĩa của việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng chất lượng, tạo nền tảng nâng cao năng lực quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp cải tiến sản phẩm và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Tạo nền tảng nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn, môi trường và truy xuất nguồn gốc, hạ tầng chất lượng đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định khả năng tham gia thị trường của doanh nghiệp.

Đối với các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, nông sản, thực phẩm và sản phẩm công nghiệp, việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng duy trì đơn hàng, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một hệ thống hạ tầng chất lượng phát triển đồng bộ sẽ hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn quy trình sản xuất, nâng cao độ tin cậy của sản phẩm, giảm rủi ro phát sinh trong quá trình kiểm tra, chứng nhận và lưu thông hàng hóa.

Đặc biệt, năng lực đo lường, thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp được nâng cao sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của đối tác, qua đó góp phần tiết giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Cùng với đó, quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang thúc đẩy nhu cầu xây dựng các tiêu chuẩn mới về sử dụng năng lượng, phát thải, quản lý dữ liệu và sản xuất bền vững. Đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi hệ thống hạ tầng chất lượng phải tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Từ góc độ doanh nghiệp, việc chủ động áp dụng tiêu chuẩn, cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần tạo lợi thế cạnh tranh, nhất là tại các thị trường xuất khẩu có yêu cầu kỹ thuật cao.

Dù đạt được những kết quả tích cực, việc phát triển hạ tầng chất lượng vẫn cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trọng tâm là nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ đo lường, thử nghiệm, chứng nhận và hỗ trợ áp dụng tiêu chuẩn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Kết quả QI4SD năm 2026 là sự ghi nhận quốc tế đối với những tiến bộ của Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành của hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia.

KTTC