Thép xây dựng phục hồi, nhu cầu nội địa tiếp tục dẫn dắt

Thị trường VLXD Việt Nam đang bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm với những diễn biến đáng chú ý ở hai nhóm vật liệu chủ lực là thép và xi măng. Nhu cầu trong nước tăng, đặc biệt từ các dự án đầu tư công và công trình hạ tầng, đang tạo lực đỡ cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ. Tuy nhiên, diễn biến giá và đầu ra giữa các phân khúc chưa hoàn toàn đồng nhất, cho thấy thị trường vẫn cần thêm những động lực tăng trưởng bền vững.

Theo báo cáo thị trường tháng 10/2026 của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 9 tháng đầu năm, sản lượng sản xuất thép các loại đạt hơn 27,83 triệu tấn, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm 2025. Lượng bán hàng đạt gần 27,73 triệu tấn, tăng 19,2%.

Đáng chú ý, thép xây dựng tiếp tục là một trong những phân khúc tăng trưởng tích cực nhất. Sản lượng sản xuất đạt 11,56 triệu tấn, tăng 20%; lượng bán hàng đạt 11,64 triệu tấn, tăng 19,6%. Kết quả này cho thấy nhu cầu thép phục vụ xây dựng đang phục hồi rõ nét, tạo động lực cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Hiện tại, miền Bắc tiếp tục là thị trường tiêu thụ thép xây dựng lớn nhất cả nước, với gần 5,09 triệu tấn trong 9 tháng, tăng 19,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, miền Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất, với lượng bán hàng gần 3,53 triệu tấn, tăng 29,9%; miền Trung đạt hơn 1,3 triệu tấn, tăng 24,7%.

Diễn biến này cho thấy sức cầu không chỉ tập trung ở các khu vực có hoạt động đầu tư công lớn mà còn lan rộng sang các thị trường xây dựng dân dụng và hạ tầng khu vực phía Nam.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu thép xây dựng giảm 5,7% so với cùng kỳ, cho thấy thị trường nội địa đang giữ vai trò ngày càng quan trọng đối với đầu ra của ngành thép.

Giá thép phục hồi dưới tác động của chi phí đầu vào

Cùng với sự cải thiện về tiêu thụ, giá thép xây dựng trong nước có xu hướng phục hồi. Theo VSA, trong tháng 9, giá thép cuộn dao động khoảng 14.800-15.100 đồng/kg, thép cây ở mức 14.950-15.400 đồng/kg, tùy chủng loại và khu vực.

Theo ghi nhận trên thị trường, bắt đầu từ cuối tháng 10, một số doanh nghiệp tiếp tục điều chỉnh giá bán. Cụ thể, Vinasteel và VAS Việt Mỹ thông báo tăng giá một số sản phẩm thép xây dựng từ ngày 26/10, trong bối cảnh giá phôi thép và nguyên liệu đầu vào biến động.

Báo cáo phân tích của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) ngày 28/10 cho biết, lượng tiêu thụ thép trong 9 tháng đạt khoảng 27,7 triệu tấn, tăng 19% so với cùng kỳ. Trong đó, tiêu thụ thép cuộn cán nóng (HRC) tăng 43% và thép xây dựng tăng 20%. Riêng quý III, mức tăng trưởng tiêu thụ HRC và thép xây dựng lần lượt đạt 54% và 29%.

VDSC cũng nhận định giá bán thép cuối tháng 10 đã tăng khoảng 3-10% so với đầu năm, một phần nhờ chi phí than luyện cốc và nhu cầu tiêu thụ cải thiện.

Tuy nhiên, giá thép tăng chưa đồng nghĩa biên lợi nhuận của doanh nghiệp được cải thiện tương ứng. Chi phí phôi thép, quặng sắt, than luyện cốc và vận chuyển vẫn là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Trong khi đó, sức mua giữa các phân khúc thép có sự khác biệt, đặc biệt khi thép cán nguội và tôn mạ vẫn chịu áp lực cạnh tranh và xuất khẩu.

Xi măng nội địa khởi sắc, xuất khẩu vẫn chịu sức ép

Nếu thị trường thép ghi nhận sự phục hồi cả về sản lượng và giá bán, ngành xi măng cũng đang có chuyển biến rõ nét hơn ở kênh tiêu thụ nội địa.

Theo báo cáo thị trường quý III/2026 của Trung tâm Thông tin và Dữ liệu xi măng (CIDC), sản lượng xi măng toàn ngành đạt khoảng 35,42 triệu tấn, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tiêu thụ nội địa đạt hơn 23,23 triệu tấn, tăng 35%.

Trái với đà tăng của thị trường trong nước, tổng lượng xuất khẩu xi măng và clinker trong quý III đạt khoảng 8,94 triệu tấn, giảm 6% so với cùng kỳ. Như vậy, thị trường nội địa đang trở thành động lực quan trọng đối với đầu ra của ngành xi măng, trong bối cảnh xuất khẩu gặp nhiều khó khăn.

Tính chung 9 tháng đầu năm, tiêu thụ xi măng nội địa đạt khoảng 64,81 triệu tấn. Riêng tháng 9, sản lượng xi măng toàn ngành đạt khoảng 11,49 triệu tấn, tăng 27% so với cùng kỳ năm 2025; tiêu thụ nội địa đạt khoảng 7,44 triệu tấn, tăng 40%.

Trong khi đó, xuất khẩu xi măng và clinker tháng 9 đạt khoảng 2,9 triệu tấn, tương ứng kim ngạch 111,83 triệu USD. Lũy kế 9 tháng, lượng xuất khẩu đạt khoảng 28,35 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 1,06 tỷ USD.

Những con số trên cho thấy nhu cầu trong nước đang đóng vai trò bệ đỡ quan trọng cho ngành xi măng. Tiến độ giải ngân đầu tư công, các dự án giao thông trọng điểm và hoạt động xây dựng dân dụng là những yếu tố hỗ trợ chính.

Tuy nhiên, sản lượng sản xuất quý III vẫn cao hơn tổng lượng tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Khoảng cách này phản ánh áp lực cân đối cung - cầu, đặc biệt trong bối cảnh công suất sản xuất xi măng của Việt Nam lớn và cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt.

Do đó, tăng trưởng tiêu thụ nội địa là tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ để khẳng định ngành xi măng đã bước vào chu kỳ phục hồi bền vững. Hiệu quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào khả năng điều tiết sản lượng, kiểm soát chi phí năng lượng và tối ưu cơ cấu thị trường.

Quý cuối năm: nhu cầu tăng nhưng cần kiểm soát chi phí

Bước vào quý IV/2026, thị trường VLXD được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ mùa xây dựng cao điểm và tiến độ triển khai các dự án hạ tầng. Với ngành thép, VDSC nhận định hoạt động tiêu thụ có thể tiếp tục duy trì tăng trưởng nhờ đầu tư công được đẩy mạnh, nhu cầu xây dựng dân dụng ổn định và các biện pháp bảo vệ sản xuất trong nước.

Đối với xi măng, nhu cầu nội địa được kỳ vọng tăng trong giai đoạn cuối năm, đặc biệt khi các công trình giao thông và hạ tầng quốc gia bước vào giai đoạn nước rút. Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa sản lượng tiêu thụ thành lợi nhuận vẫn phụ thuộc vào giá nhiên liệu, chi phí vận chuyển và mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.

Ở góc độ thị trường, triển vọng tăng trưởng của thép và xi măng trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: tiến độ đầu tư công và xây dựng dân dụng; diễn biến giá nguyên liệu, năng lượng; khả năng cân đối cung - cầu và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp VLXD cần chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo nhu cầu thực tế, tăng cường quản trị tồn kho, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đối với ngành xi măng, đa dạng hóa nguồn tiêu thụ và đẩy mạnh các giải pháp giảm phát thải cũng là hướng đi quan trọng nhằm cải thiện năng lực cạnh tranh dài hạn.

Thị trường thép và xi măng đang phát đi những tín hiệu phục hồi tích cực, nhưng để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm, điều quan trọng không chỉ là mở rộng sản lượng mà còn phải nâng cao hiệu quả kinh doanh, bảo đảm cân đối cung - cầu và thích ứng với những biến động của thị trường trong nước và quốc tế.

TCXD