Phó Thủ tướng cho rằng tiến trình Quốc hội đã quyết định về cơ chế, đặc thù chính, đặc biệt đối với dự án đường sắt tốc độ cao trục trặc Bắc – Nam được yêu cầu lớn. Trong đó cần xác định mối liên hệ giữa cơ chế, chính sách trong dự thảo nghị quyết quyết định các cơ chế, chính sách nên cấm hành động cho phương thức đầu tư lĩnh vực hạ tầng thiết yếu; làm rõ các ưu đãi nổi trội dành cho hình thức đầu tư tư nhân, phương thức đối tác công tư (PPP); cơ chế kiểm tra rủi ro, bảo vệ toàn bộ nguồn vốn nhà nước

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, đưa ra ý kiến ​​kiến ​​nghị quyết định dự thảo của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt ứng dụng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, khi đầu tư công, Nhà nước cam đảm trách nhiệm quản lý và rủi ro; khi đầu tư tư nhân, doanh nghiệp sẽ quản lý và phải chịu trách nhiệm tương ứng. Vì vậy, cơ chế, chính sách cần xác lập mối liên hệ hài hòa giữa quyền lợi và trách nhiệm, đảm bảo an ninh, an toàn tài chính.

Phó Thủ tướng cho rằng tiến trình Quốc hội đã quyết định về cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt cho dự án đường sắt tốc độ cao trục trặc Bắc – Nam là yêu cầu lớn

Quy định 3 công thức tốc độ cao của đường sắt đầu tư

Báo cáo của bộ xây dựng, nhóm cơ chế, đặc thù, đặc biệt sẽ bao gồm: Quy định chung áp dụng cho cả 3 hình thức đầu tư, PPP, doanh nghiệp đầu tư; quy định ứng dụng riêng cho hình thức kinh doanh đầu tư; quy định ứng dụng riêng cho phương thức PPP đầu tư; cơ chế phòng, chống tham nhũng…

Tại hội nghị, các đại biểu đã thảo luận chi tiết về điều khoản, quy định chung được liên quan đến: Công tác bồi thường, hỗ trợ tái cư và chuyển công điện; khai thác khoáng sản làm vật liệu, bãi thải; công việc chuẩn bị đầu tư; khai thác nhà ga và khu vực phát triển đô thị theo hướng tuyến giao thông (TOD); các tài liệu chính; phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực; phát triển công nghiệp và chuyển giao công nghệ.

Bên bờ đó là những cơ chế, chính sách ứng dụng riêng cho hình thức đầu tư kinh doanh (phương pháp thu xếp vốn, giải ngân; bảo đảm đầu tư; ưu đãi về thuế; vận hành khai thác thác thác…); áp dụng riêng cho phương thức PPP đầu tư (cơ chế chia sẻ chênh lệch doanh thu thực tế và doanh thu trong phương pháp tài chính dự án chính xác).

Về nguồn vốn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung đề nghị bổ sung cơ chế chia sẻ trách nhiệm nguồn lực với ngân sách địa phương, tương tự các dự án đường cao tốc phát triển khai. Đồng thời, trong trường hợp doanh nghiệp nhà nước có khả năng tham gia đầu tư hạ tầng liên quan thì cần phải cho phép huy động vốn doanh nghiệp, thay vì quy định cứng toàn bộ từ ngân sách Trung u.

Trong khi đó, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho rằng cần phải xác định cơ chế hợp lý nhà nước cho vay trong trường đầu tư theo hình thức đầu tư kinh doanh (đặc biệt là quy định cho vay và cách tính thời hạn trả nợ theo từng lần giải ngân); đồng thời xuất bản bản điều chỉnh một số quy định liên quan đến giới hạn cấp tín dụng và trách nhiệm giám sát, để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với luật hành động.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu, Nghị quyết quyết định phải đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ với hệ thống luật hiện hành, như Luật Đầu tư, Luật PPP, Luật Đất đai và các đề xuất liên quan đang áp dụng. Các cơ chế tài chính chính quan trọng như tỷ lệ vốn nhà nước cho vay hoặc giới hạn cấp tín dụng cần được đánh giá tác động kỹ thuật cân bằng và tính khả thi, nhất là nguy cơ rủi ro, phòng cực cực và cực lợi sách.

Dự thảo nghị quyết cũng cần bổ sung nội dung giải quyết trách nhiệm, cam kết, và cơ chế xử lý nếu nhà tư vấn tiến trình chậm, vi phạm cam kết, mất khả năng tài chính hoặc phá sản.

Một ý kiến ​​kiến ​​trúc khác cho rằng, việc đánh giá kinh nghiệm quốc tế là nội dung bắt buộc, tránh né sai sót trong quá trình chuẩn bị thiết bị, giúp đơn giản lựa chọn mô hình đầu tư phù hợp, đảm bảo hiệu quả trong tổ chức đầu tư, vận hành và bảo trì.

Nội dung đánh giá tác động của dự án cần được thực hiện tổng thể, không chỉ trong giai đoạn xây dựng mà còn khi khai thác hệ thống thác, vận hành và bảo trì.

Năng lực công nghệ và chuyển giao công nghệ là vấn đề tạm thời

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu Bộ xây dựng tiếp theo thu thập đầy đủ các ý kiến ​​đóng góp, khẩn trương hoàn thiện dự thảo luận quyết định đảm bảo tính bao kiểm cao,xác định phạm vi, đối tượng áp dụng cho cả ba hình thức: Đầu tư công, đầu tư tư nhân và PPP.

Trong đó, Bộ xây dựng cần làm rõ mối quan hệ giữa nghị quyết quyết định điều này với các đề xuất đã quyết định cấm hành động liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù cho ngành đường sắt, vật liệu xây dựng... Các cơ chế, chính sách phát hiện huy hiệu thì kế thừa, tích hợp, còn những nội dung chưa đủ mạnh phải được điều khiển, hoàn thiện và nâng cấp để đảm bảo quyết định thực thi tính năng đáp ứng yêu cầu thực thi

Những quy định đã được luật hóa đầy đủ sẽ không được lặp lại, tránh nhanh chóng và đảm bảo lợi ích trong tổ chức thực thi.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu xây dựng tiếp thu đầy đủ các ý kiến ​​đóng góp, khẩn trương hoàn thiện dự thảo quyết định đảm bảo có tính bao kiểm tra cao

Phó Thủ tướng nhấn mạnh một số nội dung quan trọng.

Cụ thể, cơ chế Nhà nước cho vay trong trường hợp đầu tư theo hình thức đầu tư kinh doanh thì phải thảo luận đầy đủ từ năng lực của nhà đầu tư, cơ chế kiểm soát dòng vốn đến phương pháp phòng nguy hiểm ro và bảo toàn tài sản hình thành thành vốn từ Nhà nước. Đồng thời, phải xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong cả hai trường hợp: Rủi ro khách quan (thiên tai, dịch bệnh, biến động bất khả kháng) và rủi ro do năng lượng yếu kém hoặc vi phạm, kể cả phương án Nhà nước quản lý hoặc quốc gia hữu hóa tài sản khi cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng.

Năng lực công nghệ và chuyển giao công nghệ của nhà tư vấn được coi là vấn đề cần thiết, phù hợp yêu cầu làm chủ công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước. Đầu tư phải xây dựng trình bày rõ ràng từ nhận, vận hành, bảo trì quy trình sản xuất, chế độ tạo từng bước, dựa trên khả năng hấp thụ công nghệ, năng lực nhân lực và quy mô thị trường địa phương; cam kết phương án chuyển giao công cụ công nghệ, khả thi.

Dự thảo nghị quyết cũng quyết định xác định rõ cơ chế quản lý, chủ sở hữu tài sản, phương thức vận hành và trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong toàn bộ vòng đời dự án, tránh chồng chéo, tránh rủi ro ro pháp lý sau này.

Phó Thủ tướng giao Bộ xây dựng chủ quản, phân phối hợp với Bộ tài chính chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp, Tổng công ty Đường sắt và Văn phòng Chính phủ thành lập tổ tập biên để kiểm soát, đánh giá tác động và hoàn thiện thảo luận thảo luận quyết định.

Theo BCP