Áp lực chi phí điện tăng cao cùng đợt nắng nóng kỷ lục đầu năm 2026 đang đẩy nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tăng mạnh. Xu hướng mới không chỉ dừng lại ở việc "hòa lưới" mà chuyển dịch rõ rệt sang tích hợp pin lưu trữ (BESS) nhằm chủ động nguồn điện 24/7 và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh từ thị trường xuất khẩu.
Điện mặt trời mái nhà góp phần
giảm tải cho hệ thống lưới điện
Theo thông tin từ Công ty TNHH
MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), nắng nóng gay gắt
diện rộng đã khiến tiêu thụ điện toàn quốc chạm những cột mốc chưa từng có. Sản
lượng điện ngày 15/5 đạt 1,152 tỷ kWh, đây là mức cao nhất từ đầu năm 2026 đến
nay và vượt kỷ lục năm 2025.
Theo NSMO, công suất cực đại toàn
hệ thống điện quốc gia trong ngày 15/5 đạt 54.654 MW vào thời điểm 14h15, xác lập
mức cao nhất kể từ đầu năm 2026 và tương đương 99,5% kỷ lục của năm 2025. Trong
đó, phụ tải miền Bắc đạt 26.419 MW. Miền Trung đạt 5.889 MW, xác lập mức cao nhất
của năm 2026 và bằng khoảng 90% kỷ lục năm trước. Đáng chú ý, miền Nam tiếp tục
ghi nhận nhu cầu điện tăng mạnh với công suất cực đại đạt 23.462 MW, vượt 5,5%
so với mức cao nhất của năm 2025.
Không chỉ công suất phụ tải, sản
lượng điện tiêu thụ toàn quốc cũng lập kỷ lục mới khi đạt 1,152 tỷ kWh, tăng
lên mức bằng 103,6% kỷ lục năm 2025.
Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự
tiêu thụ đang ghi nhận tốc độ phát triển tích cực tại các tỉnh phía Bắc
Theo NSMO, sản lượng điện tiêu thụ
tại cả ba miền Bắc, Trung và Nam đều đồng loạt xác lập mức cao nhất mới trong
năm 2026. Cụ thể, miền Bắc tiêu thụ khoảng 557 triệu kWh, chiếm 48,4% sản lượng
toàn hệ thống; miền Trung đạt 108 triệu kWh, chiếm 9,4%; miền Nam đạt 487 triệu
kWh, tương ứng 42,2%.
Trong ngày cao điểm, ĐMTMN đầu cực
ước đạt khoảng 44 triệu kWh, đóng góp vai trò quan trọng giảm tải cho hệ thống
lưới điện quốc gia.
Theo ông Hoàng Hải, Giám đốc Công
ty Điện lực Thanh Hoá, đến hết tháng 4/2026, PC Thanh Hóa đang quản lý 605
khách hàng ĐMTMN với tổng công suất 66.561,34 kWp. Riêng 4 tháng đầu năm 2026,
sản lượng điện mặt trời phát lên lưới đạt 13,8 triệu kWh, với tổng chi phí
thanh toán hơn 29,2 tỷ đồng trước thuế.
“Việc phát triển ĐMTMN theo mô
hình tự sản xuất, tự tiêu thụ không chỉ giúp giảm áp lực phụ tải trong giờ cao
điểm mà còn giúp người dân, doanh nghiệp chủ động nguồn điện, tiết kiệm chi phí
và hướng tới phát triển xanh, bền vững”, ông Hoàng Hải nhấn mạnh.
Chủ động nguồn điện xanh cho
tăng trưởng bền vững
Đại diện Tổng công ty Điện lực miền
Bắc (EVNNPC) cho biết, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang ghi
nhận tốc độ phát triển tích cực tại các tỉnh phía Bắc, nhất là sau chỉ thị 10 của
Thủ tướng về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời
mái nhà
Hiện toàn EVNNPC có khoảng 5.639
khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 528,1 MW.
Riêng 4 tháng đầu năm nay, tổng công ty phát triển mới 4.040 khách hàng với
công suất khoảng 204,4 MW. Đặc biệt, chỉ trong tháng 4 đã có thêm 1.839 khách
hàng mới với công suất khoảng 62,9 MW (chiếm hơn 32% tổng khách hàng lắp đặt).
Nhiều doanh
nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà
“Làn sóng quan tâm hiện tập
trung vào nhóm doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, cơ sở thương mại - dịch vụ và
các hộ gia đình muốn giảm chi phí tiền điện. Đáng chú ý, thị trường bắt đầu
hình thành xu hướng khách hàng không chỉ lắp điện mặt trời mà còn tích hợp pin
lưu trữ để tối ưu hiệu quả sử dụng điện. Hiện khu vực miền Bắc đã có hơn 1.450
hệ thống điện mặt trời mái nhà tích hợp BESS với tổng dung lượng khoảng 8.600
kWh”, đại diện EVNNPC cho hay.
Theo EVNNPC, đối với các hồ sơ đầy
đủ và đáp ứng các điều kiện kỹ thuật cần thiết, thời gian xử lý các thủ tục
liên quan hiện đã được rút ngắn đáng kể so với trước đây. Nhiều trường hợp có
thể hoàn thành trong khoảng từ 3-5 ngày làm việc tùy theo điều kiện thực tế tại
từng khu vực. Đây là mức thời gian được đánh giá tương đối nhanh, tạo thuận lợi
cho khách hàng triển khai lắp đặt nguồn ĐMTMN.
Trên thực tế, áp lực từ chi phí
tiền điện leo thang cùng rào cản giảm phát thải carbon từ các đối tác quốc tế
đang buộc các doanh nghiệp sản xuất sử dụng nhiều điện vào ban ngày.
Thay vì thái độ "nghe
ngóng" như một năm trước, làn sóng doanh nghiệp tại Hà Nội và các tỉnh
phía Bắc hiện đang ồ ạt "chốt đơn" đầu tư hệ thống ĐMTMN. Đáng
chú ý, xu hướng này không còn dừng lại ở việc lắp đặt tấm pin thuần túy, mà
đang chứng kiến sự bùng nổ của các phương án tích hợp pin lưu trữ năng lượng tại
các siêu thị, trung tâm logistics và nhà xưởng, biến điện sạch từ một trào lưu
công nghệ xa xỉ trở thành một chiến lược kinh tế sống còn cho mục tiêu xuất khẩu
bền vững.
Thực tế tại nhiều doanh nghiệp đã
cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình ĐMTMN, tự tiêu thụ. Đơn cử, Công ty TNHH
Crystal Martin Việt Nam đang từng bước xây dựng mô hình nhà máy may mặc theo hướng
sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển bền vững. Chủ động khai thác năng lượng
tái tạo, thu hồi, tái sử dụng các nguồn năng lượng dư thừa trong quá trình vận
hành. Công ty đã đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà gồm 3.960 tấm pin, tổng
công suất hơn 3.000 kWp. Hệ thống hiện đáp ứng khoảng 15% nhu cầu điện của nhà
máy, với sản lượng khoảng 2.802 MWh mỗi năm, giúp doanh nghiệp tiết kiệm hơn
226.000 USD.
Bên cạnh đó, hệ thống nước nóng
năng lượng mặt trời cũng được đưa vào phục vụ sinh hoạt và vận hành, giúp tiết
kiệm trên 28.000 kWh điện, giảm hơn 18,5 tấn CO₂ mỗi năm. Nhà máy cũng tận dụng
nhiệt thải từ máy nén khí để làm nóng nước cho khu vực nhà ăn, qua đó giảm nhu
cầu sử dụng năng lượng sơ cấp và nâng cao hiệu quả vận hành.
Để kiểm soát tiêu thụ năng lượng,
Crystal Martin Việt Nam đã lắp đặt hệ thống đo điện thông minh với 61 điểm đo tại
các khu vực tiêu thụ chính, kết hợp phần mềm giám sát liên tục. Hệ thống này
giúp phát hiện kịp thời bất thường, thiết lập định mức tiêu thụ và điều chỉnh vận
hành phù hợp theo từng khu vực.
Lượng khách hàng tìm hiểu lắp đặt điện
mặt trời mái nhà tăng cao, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp sản xuất tiêu thụ nhiều
điện vào ban ngày
Tương tự, để đáp ứng tiêu chuẩn
xanh khắt khe từ thị trường Bắc Mỹ và Châu Âu, Công ty CP Đầu tư và Thương mại
TNG liên tục dốc vốn vào ĐMTMN, giúp tiết kiệm trên 700 triệu đồng tiền điện mỗi
tháng. Trong năm nay, TNG dự kiến phủ thêm 6 - 7 hệ thống ĐMTMN tại các nhà máy
phụ trợ để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Công ty CP Nhựa Y tế Việt Nam thì
tận dụng diện tích mái nhà xưởng giúp công ty giải quyết triệt để bài toán điện
năng vào các khung giờ cao điểm (nhất là buổi trưa), giảm phụ thuộc vào lưới điện
quốc gia, từ đó hạ giá thành sản phẩm và kiểm soát tốt chi phí đầu vào.
Theo ông Bùi Đỗ Quốc Huy, Phó
Giám đốc Công ty Điện lực Đà Nẵng (PC Đà Nẵng), hiện, TP. Đà Nẵng có hơn 5.400
hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt khoảng 351 MWp. Trong
đó, có 3.889 hệ thống điện mặt trời mái nhà được phát triển trước năm 2021 với
tổng công suất khoảng 244 MWp; đồng thời có 1.589 hệ thống điện mặt trời mái
nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất khoảng 107 MWp được phát triển
theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ.
Những con số trên cho thấy xu hướng
chuyển dịch sang sử dụng năng lượng xanh, năng lượng tái tạo trên địa bàn thành
phố đang ngày càng rõ nét. Để thúc đẩy chuyển đổi, TP. Đà Nẵng đang nghiên cứu
xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống
lưu trữ điện nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh, bảo đảm an ninh năng lượng. Thành
phố ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, khuyến khích điện mặt trời tự sản xuất,
tự tiêu thụ tại cơ quan, doanh nghiệp và hộ dân.
Chuyển đổi năng lượng sạch không
còn là xu hướng công nghệ xa xỉ, mà đã trở thành bài toán kinh tế sống còn và
là "tấm vé thông hành" bắt buộc để doanh nghiệp nội địa hội nhập sâu
vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc phát triển ĐMTMN không chỉ
góp phần giảm áp lực phụ tải trong mùa nắng nóng mà còn nâng cao ý thức tiết kiệm
điện trong cộng đồng mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy
tăng trưởng xanh.
Chỉ thị số 10/CT-TTg đặt mục tiêu
khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt điện mặt trời
mái nhà; đồng thời phấn đấu đạt 20% công suất theo kế hoạch phát triển điện mặt
trời mái nhà giai đoạn 2026-2030 của các địa phương.
EVN