Từ vị thế là một trong những điểm đến và trung tâm trung chuyển sầm uất nhất toàn cầu, khu vực này đang phải đối mặt với mức thiệt hại lên tới gần 600 triệu USD mỗi ngày. Hiệu ứng "domino" từ căng thẳng địa chính trị không chỉ làm tê liệt mạng lưới hàng không, giáng đòn mạnh vào hệ thống lưu trú mà còn đang âm thầm định hình lại bản đồ du lịch thế giới.

Hàng không Vùng Vịnh "đóng băng", hàng triệu hành khách mắc kẹt

Trước khi xung đột nổ ra, Trung Đông đóng vai trò là "trái tim" của mạng lưới hàng không quốc tế, chiếm 14% lưu lượng trung chuyển toàn cầu và là cầu nối chiến lược giữa ba châu lục Á - Phi - Âu. Các trung tâm hàng không lớn (siêu hub) như Abu Dhabi, Dubai, Doha và Bahrain thường xuyên xử lý khoảng 526.000 hành khách mỗi ngày.

Tuy nhiên, hàng loạt lệnh phong tỏa không phận khẩn cấp đã biến bầu trời Vùng Vịnh thành một "vùng tối" trên bản đồ không lưu. Tính đến ngày 11/3, đã có hơn 21.000 chuyến bay bị hủy, và con số này được ghi nhận lên tới hơn 49.000 trong tổng số 92.000 chuyến bay dự kiến đi qua khu vực chỉ trong chưa đầy hai tuần. Tỷ lệ hủy chuyến chạm mức hơn 53%, biến các nhà ga khổng lồ như Sân bay Quốc tế Dubai (DXB), Abu Dhabi hay Hamad (Doha) trở nên vắng vẻ hiếm thấy, hàng loạt tàu bay thân rộng phải nằm sân chờ đợi.

Các hãng hàng không hàng đầu khu vực cũng buộc phải cắt giảm mạnh công suất. Phân tích từ Flightradar24 cho thấy, nếu như ngày 24/2, Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways khai thác lần lượt 527, 325 và 563 chuyến, thì đến ngày 10/3, con số này lao dốc chỉ còn 309, 56 và 66 chuyến. Hậu quả tức thì của làn sóng hủy chuyến ồ ạt này là khoảng 4 triệu hành khách rơi vào cảnh đình trệ lịch trình và mắc kẹt tại các nhà ga chỉ trong vòng 5 ngày, theo dữ liệu từ Cirium.

Cú sốc kinh tế và đòn giáng vào hệ thống lưu trú

Theo ước tính của Hội đồng Lữ hành và Du lịch Thế giới (WTTC), ngành du lịch Trung Đông đang "mất trắng" ít nhất 600 triệu USD mỗi ngày do sự sụt giảm mạnh trong chi tiêu của du khách quốc tế và sự đứt gãy của chuỗi cung ứng. Trước xung đột, WTTC từng đưa ra dự báo vô cùng lạc quan rằng khách quốc tế sẽ chi tiêu hơn 205 tỷ đến 207 tỷ USD tại Trung Đông trong năm nay. Thế nhưng, mục tiêu tham vọng này hiện đang đứng trước nguy cơ phá sản hoàn toàn.

Hàng triệu hành khách rơi vào cảnh đình trệ lịch trình và mắc kẹt tại các nhà ga.

Tổ chức Tourism Economics và Euronews dự báo lượng khách du lịch đến Trung Đông trong năm 2026 sẽ sụt giảm từ 11% đến 27% (tương đương mất đi 23-38 triệu lượt khách), trái ngược hoàn toàn với dự báo tăng trưởng 13% hồi tháng 12 trước đó. Thiệt hại từ sự sụt giảm này ước tính cướp đi từ 34 đến 56 tỷ USD doanh thu của khu vực.

Áp lực từ hàng không đã nhanh chóng lan sang mảng lưu trú, tạo ra một hiệu ứng domino tàn khốc. Thống kê từ nền tảng AirDNA cho thấy, chỉ tính riêng tại Dubai, hơn 80.000 lượt đặt phòng cho thuê ngắn hạn trên Airbnb và Vrbo đã bị hủy bỏ trắng tay trong tuần tính đến ngày 6/3. Đáng lo ngại hơn, tình hình an ninh trở nên cực kỳ báo động khi các cơ sở hạ tầng lưu trú xa hoa cũng trở thành nạn nhân của bom đạn. Khách sạn biểu tượng Burj Al Arab ở Dubai đã bốc cháy do trúng mảnh vỡ từ drone (thiết bị bay không người lái) của Iran, trong khi khách sạn Fairmont The Palm thậm chí bị trúng tên lửa trực tiếp.

Khách sạn Burj Al Arab ở Dubai bị cháy cho trúng mảnh vỡ từ drone Iran.

Khủng hoảng niềm tin: Bản đồ du lịch đang được vẽ lại?

Yếu tố an ninh luôn là tiêu chí sống còn khi du khách lựa chọn điểm đến. Sự tàn phá của xung đột và những rủi ro hiện hữu đã khiến niềm tin của du khách vào Vùng Vịnh lao dốc không phanh.

Theo báo cáo từ công ty tư vấn du lịch Tây Ban Nha Mabrian, Chỉ số Nhận thức An ninh (SPI) tại các quốc gia trong khu vực đã sụt giảm nghiêm trọng. Cụ thể, Bahrain ghi nhận mức giảm kỷ lục 81 điểm (xuống còn 9,6/100); Oman giảm 56,7 điểm (còn 24,8); và Qatar giảm 54,9 điểm (còn 18,4). Ngay cả những quốc gia có khả năng chống chịu tốt hơn như UAE và Saudi Arabia cũng lần lượt giảm 48,3 và 13,6 điểm.

Sự sợ hãi này đang khiến các công ty du lịch nhận hàng loạt yêu cầu hủy tour đến Ai Cập, Jordan và Dubai, đồng thời mở ra cơ hội chuyển hướng dòng khách sang các điểm đến thay thế ở châu Âu, điển hình là Tây Ban Nha. Mặc dù một số người nước ngoài và KOL sống tại UAE vẫn bày tỏ sự tin tưởng vào nỗ lực đảm bảo an ninh của chính quyền sở tại, nhưng với khách du lịch quốc tế, "giữ an toàn" bằng cách chọn châu lục khác vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Tương lai nào cho tham vọng của Vùng Vịnh?

Cuộc khủng hoảng này giáng đòn trực tiếp vào các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), những nước đang nỗ lực đổ hàng trăm tỷ USD để chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ phụ thuộc dầu mỏ sang du lịch và dịch vụ. Bà Gloria Guevara, Chủ tịch WTTC, cảnh báo rằng những gián đoạn dù là ngắn hạn cũng có thể để lại vết sẹo kinh tế sâu sắc cho các điểm đến và người lao động.

Dù vậy, công ty Mabrian cho rằng vẫn còn quá sớm để khẳng định xu hướng dịch chuyển khách du lịch này sẽ trở thành thay đổi mang tính dài hạn. Bên cạnh đó, WTTC cũng nhận định với tiềm lực tài chính dồi dào và nền tảng hạ tầng vững chắc, du lịch Vùng Vịnh vẫn có năng lực phục hồi mạnh mẽ; chỉ cần các rào cản an ninh và xung đột được gỡ bỏ, luồng khách có thể được tái thiết chỉ trong vòng hai tháng. Ngành "công nghiệp không khói" Trung Đông hiện tại chỉ có thể nín thở chờ đợi ngày bầu trời Vùng Vịnh bình yên trở lại.

Theo TB VTV