Bên cạnh việc gia tăng quỹ đất sản xuất, các cụm công nghiệp mới được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút doanh nghiệp vệ tinh, tạo việc làm và hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, bền vững. Giữa làn sóng dịch chuyển đầu tư hiện nay, việc Thái Nguyên liên tục khởi công các cụm công nghiệp mới cho thấy quyết tâm đón đầu cơ hội phát triển công nghiệp thế hệ mới của địa phương.

Cụm công nghiệp Hà Châu 1 và Hà Châu 2 được đầu tư xây dựng trên địa bàn xã Điềm Thụy.

Gia tăng dự địa phát triển từ các cụm công nghiệp mới

Khi nhiều địa phương cạnh tranh mạnh mẽ để thu hút dòng vốn đầu tư mới, Thái Nguyên lựa chọn hướng đi dài hạn là mở rộng không gian công nghiệp theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững.

Nếu giai đoạn trước, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các khu công nghiệp lớn thì hiện nay, hệ thống cụm công nghiệp (CCN) được tỉnh xác định là “mắt xích” quan trọng nhằm hoàn thiện hệ sinh thái sản xuất, tạo dư địa phát triển cho doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ.

Ngay trong đợt cao điểm chào mừng các ngày lễ lớn cuối tháng 4 vừa qua, Thái Nguyên đã đồng loạt khởi công 10 dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư hơn 8.200 tỷ đồng. Trong đó, CCN Hà Châu 1 và Hà Châu 2 tại xã Điềm Thụy trở thành điểm nhấn đáng chú ý khi có tổng quy mô gần 95ha, tổng vốn đầu tư hơn 1.350 tỷ đồng.

Việc triển khai 2 CCN tại khu vực cửa ngõ phía Nam của tỉnh giúp mở rộng quỹ đất sản xuất, đồng thời tạo thêm không gian phát triển cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, điện tử và logistics - những lĩnh vực đang có nhu cầu lớn quanh các khu công nghiệp quy mô lớn như Yên Bình hay Điềm Thụy.

Sản xuất vỏ bao bì điện thoại tại Công ty TNHH Doosun Việt Nam, Cụm công nghiệp Nguyên Gon (phường Sông Công).

Ông Vũ Ngọc Tân, Tổng Giám đốc Thượng Đình Group, chủ đầu tư CCN Hà Châu 1, cho rằng: Lợi thế lớn nhất của Thái Nguyên hiện nay là khả năng kết nối hạ tầng và môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng. Doanh nghiệp đánh giá cao sự đồng hành của chính quyền địa phương trong quá trình giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục và hỗ trợ triển khai dự án.

 “Điều chúng tôi hướng tới không chỉ dừng ở phát triển hạ tầng CCN đơn thuần, mà là xây dựng một CCN hiện đại, có hệ thống xử lý môi trường đồng bộ, ưu tiên các ngành công nghệ sạch, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp có giá trị gia tăng cao” - ông Tân chia sẻ.

Theo nội dung điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thái Nguyên đặt mục tiêu phát triển 74 CCN với tổng diện tích trên 4.000ha; đồng thời phát triển 38 khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung với diện tích hơn 14.100ha.

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 41 CCN với diện tích hơn 2.000ha. Nhiều CCN đang phát huy hiệu quả trong thu hút doanh nghiệp sản xuất, giải quyết việc làm tại chỗ và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

Việc hình thành các cụm công nghiệp tại khu vực phía Bắc của tỉnh được đánh giá là phù hợp, kỳ vọng tạo động lực mới trong phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm tại chỗ cho người lao động. Trong ảnh: Cụm công nghiệp Huyền Tụng (phường Đức Xuân).

Hình thành hệ sinh thái công nghiệp liên kết

Sau hơn một thập niên phát triển công nghiệp mạnh mẽ, Thái Nguyên hiện nằm trong nhóm các trung tâm công nghiệp lớn của cả nước. Riêng lĩnh vực công nghiệp, xây dựng hiện chiếm khoảng 59% GRDP toàn tỉnh. Giá trị sản xuất công nghiệp liên tục tăng trưởng ở mức cao, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và chế biến, chế tạo.

Cùng với sự phát triển của các tập đoàn lớn, nhu cầu mở rộng không gian cho doanh nghiệp vệ tinh và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngày càng rõ nét. Đây cũng là lý do Thái Nguyên đẩy mạnh phát triển các CCN theo hướng chuyên sâu và liên kết chuỗi.

Ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Nếu các khu công nghiệp lớn giữ vai trò đầu tàu thì các CCN sẽ là hệ thống vệ tinh quan trọng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi sản xuất.

Theo định hướng mới, Thái Nguyên ưu tiên chất lượng, hiệu quả và tính bền vững thay vì phát triển công nghiệp theo chiều rộng đơn thuần. Các CCN mới sẽ tập trung thu hút ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, cơ khí chính xác, điện tử và các ngành thân thiện với môi trường…

Cụm công nghiệp Quảng Chu được đầu tư xây dựng tại xã Chợ Mới, khi đi vào hoạt động sẽ tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Hiện nay, tỷ lệ lấp đầy tại nhiều khu công nghiệp lớn trên địa bàn tỉnh đã đạt trên 80%, riêng một số khu vực gần như không còn nhiều quỹ đất sạch. Điều này khiến việc mở rộng các CCN trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm tạo dư địa đón làn sóng đầu tư mới.

Nhiều CCN mới cũng được quy hoạch gắn với logistics, dịch vụ và đô thị công nghiệp thay vì chỉ tập trung cho sản xuất. Đây được xem là hướng đi giúp Thái Nguyên nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển cân bằng hơn giữa các địa phương trong tỉnh.

Ông Nguyễn Viết Đài, Phó Chủ tịch UBND xã Điềm Thụy, cho rằng: Sự xuất hiện của các CCN mới đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho địa phương. Khi các dự án đi vào hoạt động sẽ tạo thêm việc làm, thúc đẩy dịch vụ, thương mại và nâng cao thu nhập cho người dân.

Địa phương hiện cũng phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn trong giải phóng mặt bằng, tạo đồng thuận trong nhân dân...

Hướng tới phát triển bền vững

Dù mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng, việc phát triển nhanh hệ thống CCN trên địa bàn cũng đặt ra không ít thách thức cho Thái Nguyên. Một trong những khó khăn lớn hiện nay là áp lực giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Cùng với đó, yêu cầu về môi trường ngày càng cao buộc các địa phương phải thay đổi cách tiếp cận trong phát triển công nghiệp.

Phối cảnh Cụm công nghiệp Thanh Thịnh (xã Thanh Thịnh).

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu chỉ chạy theo số lượng dự án mà thiếu quan tâm đến chất lượng, địa phương sẽ đối mặt nguy cơ quá tải hạ tầng và ô nhiễm môi trường trong tương lai.

Từ yêu cầu đó, Thái Nguyên đang chuyển mạnh sang mô hình công nghiệp xanh và phát triển bền vững. Trong quy hoạch mới, tỉnh ưu tiên các dự án công nghệ cao, sử dụng tiết kiệm năng lượng, có hệ thống xử lý môi trường hiện đại và giá trị gia tăng lớn.

Hệ thống giao thông liên vùng tạo động lực kết nối các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh với chuỗi sản xuất và logistics khu vực phía Bắc.

Anh Đoàn Văn Giáp ở xã Điềm Thụy chia sẻ: Người dân địa phương rất kỳ vọng vào sự phát triển của các CCN mới bởi điều này sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội việc làm cho lao động trẻ. Tuy nhiên, chúng tôi cũng mong các dự án quan tâm hơn đến vấn đề môi trường, hạ tầng giao thông và đời sống dân sinh quanh khu vực triển khai.

Song song với mở rộng không gian công nghiệp, tỉnh cũng đang tập trung cải cách thủ tục hành chính, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và phát triển nhà ở công nhân nhằm tạo nền tảng phát triển dài hạn.

Việc đồng loạt triển khai các CCN mới cho thấy quyết tâm tăng tốc phát triển của Thái Nguyên, đồng thời khẳng định tầm nhìn xây dựng một trung tâm công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững của vùng Trung du, miền núi phía Bắc.

BTN