Theo giới quan sát, động thái này có thể tác động mạnh đến chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu giữa lúc Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh về nguồn cung các khoáng sản quan trọng.

Indonesia hiện giữ vị trí trung tâm của thị trường Niken. Theo Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA) có trụ sở tại Mỹ, trữ lượng Niken lớn nhất thế giới tập trung trên đảo Sulawesi của nước này, nơi chiếm hơn một nửa sản lượng khai thác Niken toàn cầu.

S&P Global Market Intelligence cho biết, thị phần nguồn cung toàn cầu của Indonesia đã tăng từ mức 31,5% năm 2020 lên khoảng 60% vào năm 2024. Việc cựu Tổng thống Joko Widodo cấm xuất khẩu quặng thô cũng thu hút mạnh mẽ làn sóng đầu tư từ Trung Quốc vào lĩnh vực tinh luyện.

Jakarta kỳ vọng, việc kiểm soát Niken lần này sẽ giúp xây dựng chuỗi giá trị xe điện hoàn chỉnh trong nước, từ khai khoáng, pin đến ô tô thành phẩm.

Sản xuất xe điện Hyundai IONIQ 5 tại Indonesia. Ảnh: Hyundai.

Nỗ lực quốc hữu hóa nguồn cung Niken cũng có thể tạo thêm đòn bẩy cho Jakarta trong việc thu hút người mua và nhà đầu tư Mỹ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo nỗ lực mới của Indonesia diễn ra vào lúc lợi ích từ Niken bắt đầu suy giảm, trong bối cảnh nhiều hãng xe điện chuyển sang các công nghệ pin sử dụng ít Niken hơn. Các loại pin LFP thịnh hành lúc này chuyển sang sử dụng sắt rẻ hơn, ổn định hơn, đã chiếm gần một nửa thị trường xe điện toàn cầu.

Trung Quốc lúc này vẫn đóng vai trò chủ đạo trong ngành Niken Indonesia, nhằm phục vụ ngành thép không gỉ và năng lượng sạch.

Lượng Niken xuất khẩu từ Indonesia sang Trung Quốc tiếp tục tăng vọt. Trung Quốc đã nhập khẩu Niken matte – vật liệu bán thành phẩm dùng trong hóa chất pin và hợp kim - nhiều hơn gần 28 lần trong giai đoạn 2020–2023, với hơn 90% đến từ Indonesia.

Indonesia từng cố gắng thu hút đầu tư pin xe điện từ Hàn Quốc và Trung Quốc, nhưng kết quả chưa như kỳ vọng. Hyundai và LG mở nhà máy pin năm 2024, song LG rút khỏi dự án lớn hơn năm 2025.

CATL – nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới của Trung Quốc hiện đang xây dựng nhà máy pin cùng một số doanh nghiệp nhà nước Indonesia.

Hiện nay, thị trường ô tô điện Indonesia còn khiêm tốn, với doanh số xe điện mới chỉ chiếm khoảng 5% tổng ô tô bán ra trên thị trường.

Năm 2025, Indonesia khởi động kế hoạch trấn áp tình trạng khai thác tài nguyên trái phép. Chính quyền nước này cho biết, đã thu giữ hơn 4 triệu ha mỏ, đồn điền dầu cọ và cơ sở chế biến, phạt 1,7 tỷ USD và có thể thu giữ thêm 4,5 triệu ha trong năm 2026.

HNM