Theo Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, kỳ nghỉ Xuân Vận năm 2026 dự kiến ​​sẽ lập kỷ lục mới, với số lượng hành khách dự kiến ​​đạt khoảng 539 triệu lượt trong khoảng 40 ngày bao suốt kỳ lễ. Được coi là cuộc di cư lớn nhất thế giới hàng năm, đợt cao điểm nghỉ tết Tết Nguyên đán những năm gần đây bình quân thu hút khoảng 9 tỷ lượt hành khách trên tất cả các loại hình phương thức vận tải, phản ánh cả tầm quan trọng văn hóa của kỳ nghỉ và quy mô khổng lồ của hệ thống giao thông vận tải Trung Quốc.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho ngành đường sắt Trung Quốc không chỉ đơn thuần là vận chuyển nhiều hành khách hơn. Đây là bài kiểm tra năng lực quản trị vận hành hệ thống rằng liệu rủi ro có được nhận diện sớm, các hệ thống có được phối hợp nhịp nhàng và các biện pháp ứng phó có được triển khai trước khi sự cố xảy ra hay không.

Mỗi năm, mạng lưới này hoạt động dưới áp lực cao điểm liên tục, khiến cơ sở hạ tầng, nhân lực và hệ thống ra quyết định phải trải qua một bài kiểm tra căng thẳng dữ dội và phần lớn dường như là vô hình không dễ thấy được.

Bài “Test” về khả năng chịu tải của hệ thống

Dịp cao điểm vận tải Tết nguyên đán hàng năm là một phép thử khắc nghiệt nhất đối với ngành đường sắt Trung Quốc. Không giống như những kỳ nghỉ thông thường, thời gian nghỉ lễ dịp tết đẩy hệ thống vận hành đến giới hạn tối đa trong một thời gian dài, làm tăng nguy cơ các sự cố nhỏ có khả năng lan rộng ra nhiều khu vực nếu không được khắc phục kịp thời.

Theo các kỹ sư vận hành, mô tả hoạt động trong thời gian cao điểm xuân vận là một "trạng thái vận hành cực kỳ căng thẳng". Dịch vụ vận chuyển hành khách tăng mạnh khiến Tàu khách tăng mạnh về tần suất, trong khi tàu hàng vẫn phải đảm bảo lịch trình chặt chẽ, khiến dư địa sai số gần như bằng không. Nhiệm vụ không chỉ đơn giản là điều động thêm tàu tăng chuyến, mà là đảm bảo một hệ thống phức tạp được duy trì sự ổn định dưới áp lực kéo dài liên tục.

Phần lớn công việc hỗ trợ hoạt động Tết Nguyên đán diễn ra rất âm thầm. Vào ban đêm, khi tàu khách tạm ngưng trong thời gian ngắn, các đội bảo trì tranh thủ “khung giờ vàng” đã được lên lịch chính xác để kiểm tra đường ray, hầm và các kết cấu trọng yếu. Nhiều hạng mục nằm dưới lòng đất hoặc ở khu vực hẻo lánh, đòi hỏi công tác tiếp cận, phối hợp và đảm bảo an toàn được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Tại Bắc Kinh, một đội nhóm mài ray đường sắt cao tốc trẻ, đa số mới ngoài 20 tuổi, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi độ chính xác cao nhất. Trong cái lạnh trước bình minh, tia lửa bắn ra khi họ đẩy cỗ máy mài nặng 200 kg dọc theo đường ray, xử lý những sai lệch vi mô trên bề mặt thép.

“Những ‘khiếm khuyết bề mặt’ đôi khi nhỏ hơn 1 mm này ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định chạy tàu và sự êm ái của hành khách. Chúng tôi phải xử lý trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng,” đội trưởng Lưu Cường phụ trách nhóm cho biết. Mỗi đêm, nhóm 8 người này đi bộ gần 6 km, thực hiện tới 50 lượt mài qua lại trên một phân đoạn được giao.

Công việc này, dù phần lớn không được nhìn thấy, lại vô cùng quan trọng để duy trì sự êm ái và ổn định mà hành khách đi tàu cao tốc mong đợi.

“Khi tàu chạy với tốc độ 350 km/giờ, một cốc nước không được phép chao đảo, một đồng xu không được phép rơi. - Sự chính xác của đội ngũ chúng tôi đã làm nên điều đó”, một kỹ sư thuộc bộ phận bảo trì đường sắt cao tốc của Tập đoàn Đường sắt Bắc Kinh Trung Quốc cho hay.

Vai trò của Bảo trì trong điều kiện khắc nghiệt

Các cuộc kiểm tra tương tự vẫn tiếp tục diễn ra trên toàn mạng lưới trong điều kiện môi trường khắc nghiệt hơn nhiều. Ở các vùng phía bắc, nhiệt độ mùa đông có thể xuống dưới -20 độ C. Các đội kiểm tra đường sắt tiến hành kiểm tra định kỳ qua đêm bằng thiết bị kiểm tra siêu âm để phát hiện các khuyết tật bên trong đường ray thép - những khuyết tật không thể nhìn thấy trên bề mặt nhưng có khả năng trở nên nghiêm trọng nhanh chóng dưới nhiệt độ thấp và tải trọng lặp đi lặp lại.

Trên tuyến cao tốc Bắc Kinh - Cáp Nhĩ Tân (cao tốc Jingha nối thành phố Bắc Kinh đến Cáp Nhĩ Tân Hắc Long Giang) đoạn đi qua Thành Đô (Hà Bắc), các thanh tra viên tiến hành kiểm tra từng đoạn đường ray khi tần suất tàu chạy tăng lên trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Kỹ sư Lưu Chính Dương phụ trách đội vận hành này cho biết: “Nhiệt độ lạnh có thể làm thay đổi tính chất của thép. Việc phát hiện sớm các rủi ro bên trong cho phép lên kế hoạch bảo trì trước khi chúng ảnh hưởng đến hoạt động khai thác các chuyến tàu.”

Thay vì coi điều kiện mùa đông là tình huống khẩn cấp, các cơ quan quản lý và vận hành đường sắt Trung Quốc hướng đến mục tiêu giảm thiểu sự không chắc chắn trong thời gian đi lại bận rộn nhất trong năm. Công việc của các đội mài ray là minh chứng cho triết lý này: họ kết hợp kỹ năng, độ chính xác và công nghệ mới để dự đoán các vấn đề trước khi chúng làm gián đoạn dịch vụ.

Một số công việc bảo trì phức tạp nhất diễn ra bên trong các đường hầm núi dài, nơi việc tiếp cận bị hạn chế và điều kiện môi trường thay đổi đột ngột. Trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Hồng Kông, đường hầm Vạn An kéo dài gần 14 km xuyên qua những ngọn đồi ở phía nam tỉnh Giang Tây. Sau khi chuyến tàu cuối cùng đi qua vào ban đêm, các đội kiểm tra sẽ vào bên trong thông qua các lối vào được chỉ định, tuân thủ các quy trình an toàn đã được thiết lập về thông gió, liên lạc và ứng phó khẩn cấp.

Trong những khoảng thời gian bảo trì ngắn, các đội công nhân kiểm tra hệ thống điện, lớp lót kết cấu và hệ thống thoát nước. Quản lý nước ngầm vẫn là một mối quan ngại thường trực. "Quản lý nước đòi hỏi sự can thiệp liên tục," Một nhân viên bảo trì cho biết. "Mục tiêu là giải quyết các vấn đề trước khi chúng ảnh hưởng đến thiết bị hoặc hoạt động của tàu." Bằng cách tích hợp các cuộc kiểm tra này vào chu kỳ bảo trì định kỳ, các nhà điều hành đường sắt hướng đến mục tiêu ngăn chặn các vấn đề nhỏ về kết cấu trở nên nghiêm trọng hơn trong điều kiện giao thông cao điểm.

Các kỹ thuật viên thực hiện bảo trì tàu cao tốc với độ chính xác cao

Bên trong các trung tâm điều phối và chỉ huy, khối lượng dữ liệu khổng lồ về lưu lượng, hiệu suất thiết bị và cảnh báo hệ thống được theo dõi liên tục trong suốt kỳ nghỉ Tết guyên đán. Phần lớn các sự cố kỹ thuật đều để lại dấu vết trong dữ liệu trước khi biểu hiện rõ ràng trên thực tế. Việc nhận diện sớm các tín hiệu này cho phép hệ thống can thiệp theo quy trình chuẩn hóa, đảm bảo rủi ro được kiểm soát ngay từ giai đoạn đầu.

Mặc dù đội ngũ nhân viên lành nghề vẫn đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống vận hành, song song với việc kết hợp với Công nghệ giám sát thông minh giúp khả năng quan sát của con người tăng lên đáng kể giúp duy trì nhịp vận hành ổn định ngay cả khi chịu áp lực cao nhất trong khoảng thời gian dài.

Đối với trải nghiệm của hành khách ở mỗi kỳ Xuân vận luôn được đo đếm bằng giờ khởi hành và thời gian di chuyển chính xác như chiếc vé trên tay. Nhưng phía sau sự trôi chảy ấy là một hệ thống dự báo áp lực, quản lý rủi ro và kiểm soát hạ tầng liên tục. Việc các chuyến tàu cao tốc vẫn vận hành thông suốt trong mùa lễ hội không chỉ phản ánh năng lực vận tải, mà còn cho thấy khả năng quản trị đáng tin cậy của một hệ thống công cộng phức tạp - nơi công nghệ và quy trình vận hành chặt chẽ đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì sự ổn định ở quy mô lớn.

Theo CND