Đó không phải một cảnh phim, mà là những gì đang diễn ra tại văn phòng Amazon khu vực Trung Quốc trong những ngày đầu năm 2026.

Ngay sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch, làn sóng sa thải mới của Amazon đã khiến giới công nghệ toàn cầu chấn động. Ngày 23/1, Cailian Press dẫn nguồn tin cho biết tập đoàn này chuẩn bị cắt giảm thêm khoảng 16.000 lao động, sớm nhất có thể triển khai ngay trong tuần kế tiếp.

So với những con số khô khan, câu chuyện của những người trong cuộc mới thực sự cho thấy mức độ khốc liệt của đợt tinh giản này.

Anh Vương Tường, một nhân viên tại Amazon Trung Quốc, chia sẻ với Sina rằng sáng hôm đó, khi đến công ty, anh bàng hoàng nhận ra khu làm việc của nhóm bên cạnh trống trơn. Máy tính vẫn còn đó, cốc cà phê vẫn đặt trên bàn, thậm chí còn ấm, nhưng không còn ai ngồi.

"Như thể họ vừa rời đi cách đó vài phút", anh nói.

Một số đồng nghiệp của anh nhận được email sa thải vào lúc rạng sáng. Khi họ cố gắng đăng nhập vào hệ thống nội bộ để hỏi một câu "Tại sao lại là tôi?", tài khoản đã lập tức bị vô hiệu hóa. Không có buổi gặp gỡ, không có giải thích trực tiếp, thậm chí không còn cơ hội để phản hồi.

Ngay sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch, làn sóng sa thải mới của Amazon đã khiến giới công nghệ toàn cầu chấn động (Ảnh: Reuters).

Không phải lần đầu, nhưng là lần nặng nề nhất

Đây không phải là lần đầu Amazon tiến hành cắt giảm nhân sự quy mô lớn. Trước đó, vào tháng 10/2025, tập đoàn này đã sa thải khoảng 14.000 người. Tuy nhiên, theo những người trong cuộc, đợt cắt giảm lần này mang tính "tận gốc" hơn nhiều.

Vương Tường cho biết, trước đây Amazon thường tinh giản những vị trí bị đánh giá thấp hoặc nằm ở rìa hoạt động kinh doanh. Nhưng từ cuối năm 2025, mọi thứ đã thay đổi.

"Ngay cả những nhân viên kỳ cựu, có đánh giá tốt, thậm chí nằm trong nhóm hiệu suất cao cũng phải ra đi", anh nói.

Trong nội bộ Amazon, thậm chí xuất hiện tin đồn rằng việc sa thải được tiến hành "theo tầng", tức là cắt giảm nguyên cụm nhân sự theo khu vực làm việc, thay vì chọn lọc từng cá nhân. 

Theo các nguồn tin, trong đợt cắt giảm 16.000 người lần này, các vị trí lương cao tại trụ sở chính và những bộ phận hỗ trợ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Đội ngũ "trải nghiệm nhân viên và công nghệ" thuộc bộ phận nhân sự gần như bị xóa sổ. Nhiều vị trí hành chính trong mảng điện toán đám mây AWS cũng biến mất hàng loạt.

Trước đó, CEO Amazon Andy Jassy đã đề cập khá thẳng thắn trong email gửi toàn bộ nhân viên rằng công ty đang triển khai hơn 1.000 ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh, và "trong tương lai, Amazon thực sự sẽ không cần nhiều nhân sự như trước".

Lãnh đạo Amazon thẳng thắn rằng tập đoàn sẽ không cần nhiều nhân sự như trước (Ảnh: Getty).

Khi AI không còn hỗ trợ, mà bắt đầu thay thế con người

Nếu các đợt sa thải trước đây chủ yếu nhằm giảm chi phí hoặc thu hẹp những mảng kinh doanh kém hiệu quả, thì lần này, theo giới quan sát, Amazon đang thực hiện một cuộc tái cấu trúc sâu hơn: dùng AI để thay thế trực tiếp lao động con người.

Một nguồn tin nội bộ cho biết, bộ phận nhân sự là nơi bị cắt giảm mạnh nhất vì nhiều công việc truyền thống đã được AI đảm nhiệm. Từ khâu sàng lọc hồ sơ, gửi thư mời phỏng vấn cho đến theo dõi hiệu suất làm việc, các hệ thống AI do Amazon phát triển có thể xử lý gần như toàn bộ.

Theo người này, hệ thống tuyển dụng bằng AI giúp rút ngắn tới 60% thời gian tuyển dụng so với trước đây. Việc đánh giá hiệu suất cũng được tự động hóa: AI thu thập dữ liệu công việc, tổng hợp và tạo báo cáo, thay thế khối lượng công việc của cả một nhóm nhân sự.

Ở mảng AWS, lý do sa thải càng trực diện hơn. Tốc độ tăng trưởng của dịch vụ điện toán đám mây có dấu hiệu chậm lại, trong khi Amazon dồn phần lớn nguồn lực tài chính cho AI tạo sinh và xây dựng các trung tâm dữ liệu mới.

Ông Âu Dương Nhật Huy, giảng viên Đại học Tài chính - Kinh tế Trung ương (Trung Quốc), nhận định rằng đây không đơn thuần là câu chuyện cắt giảm chi phí.

"Năm 2025, đầu tư cho AI của Amazon lần đầu tiên vượt mốc 150 tỷ USD, cao hơn cả tổng chi phí nhân sự. Điều này cho thấy luật chơi của các tập đoàn công nghệ đã thay đổi", ông nói.

Đáng chú ý, ngay sau khi thông tin sa thải được công bố, cổ phiếu Amazon tăng mạnh, chạm mốc 258,6 USD - mức cao nhất trong lịch sử. Thị trường tài chính dường như đã chấp nhận công thức mới: giảm nhân sự, tăng đầu tư AI.

Làn sóng lan rộng khắp ngành công nghệ

Câu chuyện của Amazon không phải là trường hợp cá biệt. Năm 2025, ngành công nghệ Mỹ ghi nhận khoảng 154.000 lao động bị sa thải, trong đó ước tính có khoảng 50.000 người bị AI thay thế trực tiếp.

Nhiều tập đoàn lớn đã cắt giảm hàng nghìn nhân sự khi triển khai AI vào chăm sóc khách hàng, xử lý văn bản hay kiểm duyệt nội dung. Việc tích hợp AI tạo sinh vào các phần mềm văn phòng khiến nhiều vị trí xử lý tài liệu truyền thống không còn cần thiết.

Tại Trung Quốc, các ông lớn công nghệ cũng không nằm ngoài xu hướng này. Tháng 11/2025, một tập đoàn Internet lớn đã cắt giảm từ 10% đến 25% nhân sự, trong đó các bộ phận game và livestream bị thu hẹp mạnh.

Một chuyên gia săn đầu người cho biết, nhiều doanh nghiệp dù doanh thu vẫn ở mức hàng nghìn tỷ đồng, nhưng lại đổ hàng trăm tỷ cho AI. Khi mảng kinh doanh cốt lõi tăng trưởng chậm, họ buộc phải cắt giảm nhân sự để bù đắp chi phí đầu tư công nghệ.

Cơ cấu tổ chức trong các tập đoàn cũng thay đổi nhanh chóng. Nhiều bộ phận phát triển mô hình AI lớn được tách khỏi hệ thống công nghệ thông tin truyền thống, báo cáo trực tiếp cho CEO, cho thấy AI đã trở thành ưu tiên chiến lược ở cấp cao nhất.

Tại Trung Quốc, tháng 11/2025, một tập đoàn Internet lớn đã cắt giảm từ 10% đến 25% nhân sự (Ảnh minh hoạ: AI).

Ngay cả những nghề từng được xem là "bát cơm sắt" trong ngành công nghệ cũng đang chịu sức ép lớn. Anh Giang Phong, một lập trình viên tại tập đoàn công nghệ lớn, cho biết đầu năm 2025, cả công ty anh gần như phát cuồng với việc dùng AI để viết code.

"AI không xử lý được logic phức tạp, nhưng yêu cầu "tăng hiệu suất nhờ AI" vẫn còn đó. Kết quả là các vị trí lập trình cấp thấp giảm đi rõ rệt", anh nói.

Sự phổ biến của các công cụ như GitHub Copilot hay Tongyi Lingma giúp việc viết mã bằng ngôn ngữ tự nhiên trở nên dễ dàng hơn, đồng thời thu hẹp không gian nghề nghiệp của những lập trình viên mới vào nghề.

Từ các đợt sa thải quy mô lớn, giới chuyên gia cho rằng AI không loại bỏ con người nói chung, mà đang thay thế những công việc không kịp thích nghi. Ba nhóm việc làm chịu rủi ro cao nhất gồm các vị trí hành chính dựa nhiều vào quy trình, các công việc kỹ thuật mang tính lặp lại và các dịch vụ trung gian sống bằng chênh lệch thông tin.

Ngược lại, những lao động biết kết hợp hiểu biết ngành nghề với khả năng làm việc cùng AI đang dần trở nên có giá trị hơn. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là "AI có thay thế con người hay không", mà là "người lao động có theo kịp AI hay không".

Dantri.com.vn