Ngày 24/3 - ngày làm việc thứ hai của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thảo luận, cho ý kiến về tờ trình thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Trước đó một ngày, Văn phòng Trung ương Đảng có Công văn số 1184-CV/VPTW ngày 23/3/2026 về ý kiến của Bộ Chính trị đối với Đề án xây dựng và phát triển Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn 2065. Trong đó, giao các cơ quan liên quan phối hợp với tỉnh Đồng Nai khẩn trương rà soát, hoàn thiện hồ sơ, sớm trình cấp có thẩm quyền để trong năm 2026 trình Quốc hội xem xét, ban hành nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Đồng thời, Bộ Chính trị cũng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện Đề án và dự thảo Nghị quyết theo hướng xây dựng Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, trung tâm kết nối kinh tế và cửa ngõ hội nhập quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.

Hội đủ các điều kiện

Trao đổi với PV, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho rằng: Nói Đồng Nai xứng tầm thành phố trực thuộc Trung ương là nói trên cơ sở thực tiễn, không phải cảm tính. Bởi lẽ, Đồng Nai hiện nay đã hội tụ gần như đầy đủ những điều kiện cốt lõi của một đô thị trực thuộc Trung ương.

Địa bàn tỉnh Đồng Nai đang có những lợi thế, nguồn lực rất đặc biệt mà ít nơi nào có được, tạo động lực, xung lực mạnh mẽ cho tương lai. Đồng Nai hội tụ đầy đủ các yếu tố của vùng “biên giới-nội địa”, sở hữu tiềm năng lớn trong phát triển kinh tế công nghiệp bền vững, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biên mậu, logistics và các loại hình dịch vụ hiện đại gắn với sân bay quốc tế Long Thành, hệ thống cảng sông, cảng cạn IDC và đô thị thông minh.

Hạ tầng giao thông chiến lược trên địa bàn tỉnh Đồng Nai được đầu tư, góp phần giúp địa phương thu hút đầu tư, bứt phá phát triển.

Tỉnh Đồng Nai hiện dân số gần 4,5 triệu người, đứng thứ 3 cả nước, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Hà Nội. Năm 2025, GRDP của Đồng Nai đạt khoảng 677.932 tỷ đồng, thu ngân sách đạt 102.962 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng/người. Những con số trên phản ánh một nền tảng kinh tế lớn, một sức sản xuất mạnh và một năng lực đóng góp ngân sách rất đáng kể cho quốc gia.

Đồng Nai nằm đúng vào vị trí “giao điểm chiến lược” của cả vùng phía nam. Địa phương này vừa là cửa ngõ kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh, vừa là cầu nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ, vừa có tác động lan tỏa đến Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, với Cảng hàng không quốc tế Long Thành trên địa bàn, Đồng Nai không chỉ là địa phương có hạ tầng lớn, mà còn là nơi hội tụ của một không gian phát triển mới: Công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ, thương mại quốc tế và kinh tế hàng không.

Một khi sân bay Long Thành vận hành đồng bộ với các tuyến vành đai, cao tốc, cảng biển, đường sắt liên vùng, Đồng Nai sẽ không chỉ “đi cùng” Thành phố Hồ Chí Minh, mà còn chia sẻ, bổ trợ và cùng tạo thành trục động lực phát triển mới của toàn vùng.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Đồng Nai đủ điều kiện để vượt lên, năng lực cực kỳ tốt. Điều cần làm là phải có những giải pháp, nỗ lực phi thường, lựa chọn rất thông minh. Nếu đạt được yêu cầu đó thì chắc chắn Đồng Nai sẽ là một địa phương dẫn đầu cả nước trong phát triển của giai đoạn tới.

Đạt các tiêu chí

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long, qua rà soát, đối chiếu với Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tỉnh Đồng Nai đã đạt 7/7 tiêu chí thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

Cụ thể, về quy mô dân số, tiêu chuẩn yêu cầu từ 2,5 triệu người trở lên, trong khi tỉnh Đồng Nai hiện có gần 4,5 triệu người. Về diện tích tự nhiên, tiêu chuẩn yêu cầu từ 2.500km², Đồng Nai đạt hơn 12.737km².

Một góc trung tâm đô thị phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai.

Về tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, theo quy định phải đạt từ 30% trở lên, Đồng Nai hiện có 23 phường và 10 xã đã hội đủ điều kiện, tiêu chí để phát triển lên phường, tỷ lệ đạt 34,73%. Đối với tỷ lệ đô thị hóa, tiêu chuẩn yêu cầu từ 45%; Đồng Nai đạt 56,99%.

Về vị trí, chức năng trong quy hoạch được cấp có thẩm quyền xác định, Đồng Nai đã được xác định là trung tâm công nghiệp, logistics, đầu mối giao thông quan trọng, có vai trò thúc đẩy phát triển của vùng và cả nước, gắn với định hướng phát triển đô thị sân bay Long Thành.

Đối với tiêu chí đô thị loại I, tỉnh Đồng Nai đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Xây dựng thẩm định, công nhận; qua tự đánh giá, Đồng Nai cơ bản đạt 13/15 tiêu chí.

Và cuối cùng về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế-xã hội, Đồng Nai đạt đầy đủ các chỉ báo thành phần: Tự cân đối ngân sách; tỷ trọng công nghiệp-xây dựng và dịch vụ đạt 81,39%; thu nhập bình quân đầu người 3 năm gần nhất đều cao hơn bình quân cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP 3 năm gần nhất đều đạt hoặc vượt tốc độ tăng GDP cả nước; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân cả nước.

Đồng Nai còn được bồi đắp từ chiều sâu lịch sử, từ bản sắc văn hóa và từ khí chất riêng có của một vùng đất có bề dày lịch sử hơn 325 năm hình thành, phát triển. Đồng Nai là một trong những chiếc nôi mở cõi phương nam; là nơi giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa, tín ngưỡng, thương mại; đồng thời cũng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng.

Từ góc độ chính trị, pháp lý, quy hoạch, thực tiễn phát triển, yêu cầu quốc phòng-an ninh cho đến tầm nhìn chiến lược dài hạn, có đủ cơ sở để khẳng định rằng, Đồng Nai không đi tìm một danh xưng mới, mà đang từng bước xác lập một vị thế mới phù hợp với tầm vóc, vai trò và yêu cầu phát triển của chính mình.

Thực tiễn nhiều năm qua cũng đã cho thấy Đồng Nai không chỉ là một địa phương phát triển năng động, mà còn là đầu mối kết nối, cửa ngõ hội nhập, trung tâm công nghiệp, logistics và cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.

Từ góc độ chính trị, pháp lý, quy hoạch, thực tiễn phát triển, yêu cầu quốc phòng-an ninh cho đến tầm nhìn chiến lược dài hạn, có đủ cơ sở để khẳng định rằng, Đồng Nai không đi tìm một danh xưng mới, mà đang từng bước xác lập một vị thế mới phù hợp với tầm vóc, vai trò và yêu cầu phát triển của chính mình.

BND