Theo báo cáo triển vọng giữa năm của Wood Mackenzie, lĩnh vực thượng nguồn dầu khí toàn cầu có thể thu về khoản tiền mặt bất ngờ khoảng 495 tỷ USD trong năm nay nếu giá dầu Brent bình quân đạt 90 USD/thùng, cao hơn gấp đôi so với dự báo dòng tiền dựa trên giả định ban đầu khoảng 60 USD/thùng.

Trong số đó, 49 công ty dầu khí quốc tế (IOC) và quốc gia (NOC) lớn nhất theo dõi của Wood Mackenzie sẽ thu về 272 tỷ USD, tương đương 70% tổng vốn đầu tư của họ trong năm. Tuy nhiên, ngân sách đầu tư hầu như không thay đổi và khoản tiền này cũng không dẫn đến làn sóng mua lại cổ phiếu.

Ngành dầu khí bước vào năm 2026 với tâm thế chuẩn bị cho một năm khó khăn, nhưng thực tế lại chứng kiến giá dầu tăng mạnh, tạo ra khoản tiền mặt bất ngờ cùng những sức ép chiến lược ngày càng lớn.

Dựa trên nền tảng Lens Upstream và dịch vụ Corporate Strategy and Analytics, Wood Mackenzie đánh giá 49 IOC và NOC lớn nhất thế giới, so sánh diễn biến thực tế với các dự báo đầu năm 2026.

Các doanh nghiệp ban đầu dự kiến giá Brent trung bình khoảng 60 USD/thùng. Tuy nhiên, giá Brent giao ngay trong nửa đầu năm đạt trung bình 91 USD/thùng, trong khi ngân sách đầu tư gần như không đổi. Phần lớn doanh nghiệp vẫn giữ nguyên chính sách hoàn vốn cho cổ đông, dù giá trị vốn hóa tăng. Wood Mackenzie dự báo giá trị mua lại cổ phiếu của nhóm này sẽ giảm khoảng 5% trong năm 2026 so với năm trước.

Theo Tom Ellacott, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách nghiên cứu doanh nghiệp tại Wood Mackenzie, phản ứng đáng chú ý nhất của các công ty trước biến động thị trường là gần như không thay đổi. Hầu hết chọn cách chờ đợi, tích lũy tiền mặt thay vì tăng đầu tư hoặc hoàn trả thêm cho cổ đông. Kỷ luật đầu tư vẫn được duy trì bền vững hơn dự kiến. Giá dầu cao giúp giảm áp lực tài chính nhưng không giải quyết được thách thức duy trì sản lượng trong thập kỷ tới. Nửa cuối năm 2026 sẽ cho thấy liệu chiến lược của các doanh nghiệp có theo kịp năng lực tài chính hay không.

Thách thức sản lượng rất lớn: 155 công ty được theo dõi dự kiến sản lượng giảm trung bình 30% trong giai đoạn 2030-2040, tương đương 32 triệu thùng dầu quy đổi/ngày (không tính các NOC Trung Đông). Hơn 70 công ty có thể giảm trên 50% sản lượng đến năm 2040.

Kỷ luật đầu tư vẫn được duy trì: Chi tiêu phát triển thượng nguồn toàn cầu dự kiến giảm nhẹ năm thứ hai liên tiếp. Các doanh nghiệp ưu tiên trì hoãn bảo dưỡng, tối ưu hóa hoạt động và các dự án vốn thấp thay vì cam kết đầu tư lớn.

Tiền mặt được giữ lại: Phần lớn doanh nghiệp tích lũy khoản lợi nhuận bất ngờ trên bảng cân đối kế toán thay vì sử dụng ngay. Giá dầu cao cũng giúp các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính lớn giảm nợ nhanh hơn.

Hoạt động M&A vượt kỳ vọng: Dù giá dầu biến động, giá trị các thương vụ trong nửa đầu năm đạt mức cao nhất trong hai năm. Nổi bật là Shell mua ARC với giá 16 tỷ USD, Devon sáp nhập với Coterra trị giá 25 tỷ USD và Mitsubishi mua Aethon với giá 7,5 tỷ USD.

Nguồn cung toàn cầu suy giảm mạnh: Sản lượng dầu năm 2026 dự kiến giảm ít nhất 3%, thay vì tăng khoảng 3% như dự báo trước đó. Tại Trung Đông, Iraq chịu ảnh hưởng nặng nhất với khoảng 3 triệu thùng/ngày ngừng khai thác. Nguồn cung LNG toàn cầu dự kiến giảm ít nhất 2%, trái với dự báo trước đây tăng 8%, trong đó Qatar chịu tác động lớn.

Trung Đông vẫn giữ vai trò then chốt: Dù gặp gián đoạn ngắn hạn, khu vực này vẫn có lợi thế vượt trội về quy mô và chi phí khai thác. Wood Mackenzie cho rằng Trung Đông sẽ tiếp tục là trọng tâm trong chiến lược dài hạn của các tập đoàn dầu khí lớn.

Theo Fraser McKay, Trưởng bộ phận phân tích thượng nguồn của Wood Mackenzie, đợt tăng giá dầu hiện nay không phải chu kỳ hàng hóa thông thường mà chủ yếu do xung đột địa chính trị, chứ không phải do nhu cầu tăng. Các doanh nghiệp hiểu rõ điều này nên ưu tiên duy trì bảng cân đối tài chính vững mạnh và chuẩn bị cho tương lai thay vì tăng chi tiêu ngay. Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao trong nửa cuối năm, áp lực sử dụng nguồn tiền cho mua lại cổ phiếu, M&A hoặc đầu tư mới sẽ gia tăng. Cách các doanh nghiệp cân bằng giữa những lựa chọn này sẽ định hình chiến lược của ngành trong năm 2027.

Theo PTT