Theo báo cáo của Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), trong năm 2025, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đạt 144.345 người, vượt 11% so với kế hoạch đề ra. Nhật Bản tiếp tục là thị trường tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam nhất với hơn 64.600 người, tiếp đến là Đài Loan (Trung Quốc) với hơn 57.000 lao động và Hàn Quốc với hơn 11.600 lao động.

Đáng chú ý, bên cạnh các thị trường truyền thống, một số thị trường châu Âu như Đức, Ba Lan, Hungary, Romania… ghi nhận xu hướng tăng rõ nét, nhất là trong các lĩnh vực điều dưỡng, hộ lý và lao động kỹ thuật. Đây được xem là tín hiệu cho thấy hoạt động đưa lao động ra nước ngoài đang từng bước dịch chuyển sang các thị trường có yêu cầu cao hơn về kỹ năng và trình độ.

Không chỉ gia tăng về số lượng, năm 2025 cũng ghi nhận bước tiến đáng kể trong hoàn thiện thể chế. Cục Quản lý lao động ngoài nước đã tham mưu trình Chính phủ sửa đổi Nghị định 112/2021/NĐ-CP về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài; đồng thời xây dựng các thông tư mới liên quan đến chi phí dịch vụ, môi giới, hướng tới minh bạch hóa và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động. Song song đó, nhiều bản ghi nhớ hợp tác lao động với các quốc gia, đối tác nước ngoài được ký kết hoặc gia hạn, tạo hành lang pháp lý ổn định cho hoạt động đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Thanh Tùng - Quyền Trưởng phòng Kiểm tra, Giải quyết khiếu nại, tố cáo (Cục Quản lý lao động ngoài nước), nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài của người dân hiện nay đang gia tăng rất nhanh, đặc biệt dưới hình thức di cư lao động. Xu hướng này thể hiện rõ tại nhiều địa phương, nhất là những tỉnh có truyền thống đưa lao động ra nước ngoài.

Tư duy lựa chọn con đường học tập - việc làm của người dân, nhất là giới trẻ, đã có nhiều thay đổi so với trước đây. Tại một số địa phương, việc phân luồng trong giáo dục được thực hiện sớm, khiến không ít học sinh sau khi tốt nghiệp lớp 12 lựa chọn đi làm việc ở nước ngoài thay vì tiếp tục học đại học. “Nhiều em cho rằng, sau 4-5 năm lao động ở nước ngoài, khi trở về vẫn có thể tiếp tục học đại học, trong khi đã tích lũy được vốn và kinh nghiệm sống”, ông Tùng chia sẻ.

Đơn cử, tại Hà Tĩnh - nơi có hàng chục nghìn người đang làm việc ở nước ngoài, trong đó không ít lao động đã dịch chuyển sang các thị trường châu Âu. Xu hướng người lao động tìm đến những thị trường mới, có thu nhập cao hơn như Anh và một số nước châu Âu, thay vì chỉ tập trung vào Nhật Bản hay Hàn Quốc, đang đặt ra nhiều bài toán cho công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Năm 2026, Bộ Nội vụ đặt mục tiêu đưa khoảng 112.000 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, tập trung vào các thị trường thu nhập cao, ổn định. Đây là con số đã được nghiên cứu kỹ, phù hợp với bối cảnh thực tiễn hiện nay. Tuy nhiên, khối lượng công việc đặt ra là rất lớn, nhất là trong bối cảnh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, cùng với việc sửa đổi nhiều văn bản pháp luật quan trọng trong lĩnh vực này.

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ 2026, ông Vũ Chiến Thắng - Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài chịu tác động mạnh từ bối cảnh quốc tế biến động nhanh, trong khi cơ chế quản lý hiện hành chưa theo kịp sự gia tăng về nhu cầu và quy mô di cư lao động. Trong bối cảnh đó, Cục Quản lý lao động ngoài nước giữ vai trò trung tâm trong việc thiết kế cơ chế, công cụ và hành lang pháp lý để điều tiết hoạt động này.

Từ thực tiễn quản lý, ông Vũ Chiến Thắng chỉ ra nhiều bất cập nổi lên, trong đó có tình trạng lao động vi phạm pháp luật ở nước ngoài, chất lượng nguồn lao động chưa cao cũng như việc một số doanh nghiệp buông lỏng quản lý, để xảy ra thu phí cao, thiếu minh bạch, gây thiệt thòi cho người lao động. “Phần lớn lao động đi làm việc ở nước ngoài là người nông dân, hoàn cảnh khó khăn, phải vay mượn để xuất cảnh nhưng lại gánh thêm nhiều khoản chi phí bất hợp lý”, ông Thắng nhấn mạnh.

Năm 2026, bối cảnh thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, khiến hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đối mặt với nhiều thách thức hơn cơ hội. Trước yêu cầu mới, Cục Quản lý lao động ngoài nước tập trung hoàn thiện thể chế, tham mưu sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và xây dựng Chiến lược đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Bên cạnh đó, cần tái cấu trúc thị trường và nâng cao chất lượng nguồn lao động, chuyển từ phái cử lao động giản đơn sang thúc đẩy di chuyển lao động có tay nghề; siết chặt công tác kiểm tra, giám sát doanh nghiệp; đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

TCKTTC