Quy định này có hiệu lực đến ngày 1/6/2028, nhằm quản lý, hỗ trợ hoạt động kinh doanh nhà trọ, nâng cao an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho người thuê.
Quyết định áp dụng cho các nhà ở
riêng lẻ đang cho thuê để ở, đã hoạt động trước ngày 1/7/2024. Không áp dụng đối
với cơ sở lưu trú du lịch, nhà ở cao từ 7 tầng trở lên (hoặc khối tích từ 5.000
m³ trở lên), nhà xây dựng không phép hoặc không phù hợp quy hoạch, và các nhà
trọ có dưới 20 phòng cho thuê:
1. Diện tích sàn sử dụng bình
quân tối thiểu 4,0 m²/người : Đây là tiêu chí được quan tâm nhất. Diện tích
tính theo sàn sử dụng thực tế, chia cho số người đang ở. Mức 4m²/người đã được
điều chỉnh từ đề xuất ban đầu 5m² để phù hợp thực tế và giảm tác động đến chủ
nhà cũng như người thuê. Nếu không đạt, nhà trọ có nguy cơ bị yêu cầu cải tạo
hoặc tạm dừng hoạt động.
2. Đường giao thông phục vụ chữa
cháy Đường vào phải đảm bảo phương tiện chữa cháy tiếp cận theo Quyết định
101/2024/QĐ-UBND. Trường hợp đường hẹp dưới 3,5m, TP cho phép áp dụng khoảng
cách thay thế linh hoạt (tăng từ 200m lên 400m tùy điều kiện), giúp nhiều nhà
trọ ở hẻm nhỏ vẫn duy trì hoạt động mà không bị siết quá cứng nhắc.
3. An toàn PCCC Phải thực hiện đầy
đủ giải pháp thoát nạn, ngăn cháy lan và trang bị phương tiện theo hướng dẫn kỹ
thuật của Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng). Mọi phòng phải có lối
thoát nạn riêng dẫn ra ngoài.
4. Đăng ký kinh doanh Tổ chức, cá
nhân phải đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật. UBND cấp xã có trách nhiệm
rà soát, nhắc nhở và yêu cầu hoàn tất thủ tục nếu chủ nhà chưa thực hiện.
Theo khảo sát của Sở Xây dựng vào
cuối năm 2024, TP.HCM hiện có khoảng 629.000 phòng trọ, trong đó gần 555.000
phòng (88%) đã đạt tiêu chuẩn 4m²/người. Khoảng 74.000 phòng (12%) chưa đạt, ảnh
hưởng đến khoảng 185.000 người, tập trung chủ yếu tại quận huyện trước đây như
TP. Thủ Đức, quận 7, 12, Tân Phú, Bình Tân.
Hỗ trợ cụ thể từ TP.HCM cho chủ
nhà và người thuê
Quyết định không chỉ siết chặt quản
lý mà còn đưa ra nhiều cơ chế hỗ trợ thiết thực:
Đối với chủ nhà: Được vay vốn với
lãi suất ưu đãi để cải tạo, nâng cấp PCCC, mở rộng diện tích phòng đạt chuẩn.
Trường hợp khó đạt tiêu chí, được hỗ trợ vay vốn chuyển đổi sang hình thức kinh
doanh khác. Các quận/huyện, phường/xã sẽ hướng dẫn cụ thể, ưu tiên hỗ trợ chuyển
tiếp thay vì xử phạt ngay.
Đối với người thuê: Khi đăng ký tạm
trú tại nhà trọ đạt chuẩn, được áp dụng giá điện sinh hoạt (không kinh doanh)
và hỗ trợ giá nước sinh hoạt, giúp giảm chi phí hàng tháng cho lao động, sinh
viên thu nhập thấp.
Chính sách này cụ thể hóa tinh thần
Luật Nhà ở 2023, hướng tới việc đưa hoạt động cho thuê trọ vào nền nếp, giảm rủi
ro cháy nổ – vấn đề từng gây hậu quả nghiêm trọng ở nhiều khu trọ. Nhiều chuyên
gia đánh giá đây là bước tiến cân bằng, vừa bảo vệ an toàn công cộng, vừa hỗ trợ
chủ nhà và người thuê mà không gây xáo trộn lớn.
Các khuyến cáo thực tế cho các
chủ nhà cho thuê trọ
Để tránh vi phạm và tận dụng tối
đa hỗ trợ từ thành phố, chủ nhà nên:
Kiểm tra ngay diện tích thực tế từng
phòng và số người đang ở.
Lập kế hoạch cải tạo dần (ưu tiên
PCCC và diện tích).
Đăng ký kinh doanh và hoàn thiện
hồ sơ PCCC.
Thông báo rõ ràng cho người thuê
về quy định mới để tránh tranh chấp.
Liên hệ ngay UBND phường/xã hoặc
Sở Xây dựng để được hướng dẫn chi tiết và đăng ký hỗ trợ vay vốn.
UBND các cấp cam kết sẽ giám sát
chặt chẽ nhưng linh hoạt, tập trung hỗ trợ thay vì xử lý hành chính cứng nhắc
trong giai đoạn chuyển tiếp.
Ý nghĩa dài hạn của quy định
Quyết định 23/2026/QĐ-UBND không
chỉ là công cụ quản lý mà còn là cơ hội để thị trường nhà trọ TP.HCM chuyên
nghiệp hóa. Với hàng trăm nghìn lao động nhập cư, việc nâng cao chất lượng chỗ ở
góp phần quan trọng vào an sinh xã hội, giảm thiểu rủi ro đô thị và hướng tới mục
tiêu phát triển bền vững.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh
chóng, chính sách này thể hiện nỗ lực của TP.HCM trong việc cân bằng giữa phát
triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quyền lợi người dân. Chủ nhà chủ động thích ứng
sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt khi người thuê ngày càng ưu tiên các cơ sở
đạt chuẩn an toàn và chất lượng.
Người dân và chủ nhà cần theo dõi
thông tin chính thức từ cơ quan chức năng để nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các
hướng dẫn triển khai cụ thể. Đây là bước đi quan trọng giúp nhà trọ TP.HCM trở
nên an toàn, nhân văn và bền vững hơn trong những năm tới.
CFL